tussen gekte en geluk staat een stap

 

 

Een aantal jaren geleden viel mij de volgende zin in:

we zijn allemaal één stap verwijderd van de gekte, dat laat ons geen andere keus dan het geluk te omarmen

 

Ik weet nog goed wanneer deze woorden mij te binnen schoten. Ik reed op dat moment van het ziekenhuis, waar mijn ernstig zieke dochter lag, naar huis. Ik voelde mij zo machteloos, niet in staat iets aan het lijden van mijn kind te kunnen doen dat ik  niet wist of ik de situatie nog wel langer vol zou kunnen houden, of ik niet ineen zou storten van verdriet, angst en onmacht. Toen alsof het mij ineens helder werd, begreep ik dat ik geen keus had. Dat de wanhoop en de angst er wel waren maar dat als ik mij daaraan vast zou houden, ik mij uiteindelijk alleen maar zou omringen met de waanzin, met het ondraaglijke.

Ik begreep ineens dat, wilde ik niet gek worden van de onmacht, er maar een ding was dat ik kon doen. Mijn blik richten op het geluk. Niet op hetgeen mogelijkerwijs zou kunnen gebeuren, maar op hetgeen er in deze ondraaglijke situatie wel was. Op het licht van de maan en de sterren die het wegdek verlichtten. Op de liefde voor mijn kind. Op het leven zelf.

Tot op de dag van vandaag –mijn dochter is gelukkig al lang genezen- herlees ik deze zin zo nu en dan en besef ik dat het steeds aan mij is om de stap te zetten, de stap naar het geluk. Dat wil niet zeggen dat ik het donker of de waanzin in het leven niet zie of niet toe laat. Nee, zeker niet, het is ook onmogelijk om angst, wanhoop of verdriet uit de wereld te verbannen. Het zou ook onzinnig zijn om die strijd te voeren. Dan voer je een zinloze strijd tegen iets dat nooit weg zal gaan. Maar het wil wel zeggen dat het mogelijk is om zelfs in een wanhopige situatie geluk te ervaren of zelfs gelukkig te zijn.

Dat dit zelfs in de meest duistere tijden mogelijk is, verwoordt de joodse schrijfster Etty Hillesum indrukwekkend in haar dagboeken. Etty Hillesum werd afgevoerd naar een concentratiekamp maar bleef in haar dagboek schrijven. Zij slaagt erin de schoonheid van de wereld te blijven zien en te ervaren zelfs in een context die als inhumaan en waanzinnig kan worden beschreven. Met haar woorden toont zij hoe het in een krankzinnige wereld toch mogelijk is levensgeluk te ervaren. Een zonnestraal in het gelaat, een zingende vogel op een tak. Een haast onmenselijke prestatie lijkt dat te zijn, en toch slaagde Etty Hillesum erin, zonder het leed dat zich om haar heen afspeelde te ontkennen.

Bij thuiskomst van mijn autorit schreef ik de woorden op en hing ze op in mijn schrijfkamer. Ze hangen er nu nog en herinneren mij met regelmaat eraan dat er een keus is, een keus om één stap te zetten en niet de waanzin, het verdriet of de onmacht  maar het geluk te omarmen.

Tags: , , , ,