Tag Archief van: Filosofie

Afgelopen zaterdag startte er weer een nieuwe groep aan de Anaya Shinrin Yoku Natuuropleiding in Het Nationaal Park De Hoge Veluwe. Zes inspirerende mensen die allen verdieping zoeken naar hun natuurbeleving. Terwijl we vertraagd en met aandacht voor bomen, struiken, aarde, dieren door het bos meanderden, viel ons oog op ontluikende blaadjes aan een struik. En dat niet alleen, precies midden in een kleine knop was een regendruppel gevallen. We verstilden door deze kleine schittering van het water. Alsof we voor even in de diepte van het bestaan zelf keken. Gerdienke (een van de deelnemers) maakte bijgaande foto.

Stil stond ik te kijken naar deze kleine water diamant. Het deed mij verwonderen. Hoewel ik zou moeten schrijven, ik verwonderde mij, is dat niet de juiste manier om mij uit te drukken. De druppel deed mij verwonderen. En tegelijkertijd kon ik niet goed benoemen wat nu precies die verwondering was. Als ik het in woorden probeerde te omschrijven, leek ik iedere keer dat ik een poging deed, de verwondering geen recht te doen.

verwondering als ontmoeting 
Dat stelde mij de vraag wat verwondering eigenlijk is. Volgens filosoof Cornelis Verhoeven die het boek  ‘inleiding tot verwondering’ schreef ervaar je in verwondering jezelf op grond van een ontmoeting met een werkelijkheid. Of zoals hij het omschrijft: ‘De verwondering laat een scala van mogelijkheden toe omdat zij een zelf-ervaring is op weg en op zoek naar een houding ten opzichte van de werkelijkheid die wordt ontmoet.

Wellicht was dat precies wat er gebeurde en waar ik nog geen uitdrukking aan kon geven. Want hoe diende ik mij te verhouden tot die ontmoeting met de druppel in de knop? Een vorm van sublieme schoonheid, zo kristalhelder, zo puur dat ik er stil van werd.

En waarom werd ik eigenlijk stil? Werd ik stil omdat ik mij afvroeg hoe ik mijzelf er toe moest verhouden? Werd ik stil omdat ik mij afvroeg hoe ik in een wereld vol grotesk machtsvertoon als mens kan blijven uitreiken naar het goede, het hoopvolle, het liefdevolle? En was het deze kleine waterdruppel die mij dat vertrouwen gaf? Vertelde het mij dat hoe klein ook, elke druppel, elke knop, elke struik, elke boom, elk stukje aarde er toe doet zolang het met de blik van verwondering wordt waargenomen?

In ieder geval ging er voor mij iets troostends uit van deze druppel die mij zo stralend toekwam. Dat alles er altijd toe doet. En dat het de blik is die we op het leven werpen, die er voor zorgt dat we ervaren dat we leven in alle facetten en in alle lagen van het bestaan.

resoneren met de wereld
Vanzelfsprekend zullen de andere deelnemers een andere zelf-ervaring bij de druppel hebben gehad. Ieder zoekt immers op zijn/haar eigen wijze naar een houding ten opzichte van de werkelijkheid. Stelt andere vragen, zoekt een andere weg naar binnen. Wat we wel deelden was de verwondering, het stil worden en in die stilte de resonantie van het eigene en de natuur ervaren.

Die ervaring van resonantie leidt tot een zoektocht naar het eigene. Precies zoals Cornelis Verhoeven verwoord. De ontmoeting als zelf-ervaring. Het ontdekken van de kwaliteit van die resonantie staat eigenlijk in al mijn werk centraal.

Verwondering als resonantie, als een ervaring van het leven dat er toe doet.

Boomtijd ging op reis: van de conferentiezaal aan de Wageningen Universiteit naar Het Nationaal Park De Hoge Veluwe. Dichtbij de plek waar Helene Kröller-Müller ooit haar grote museum wilde bouwen, lanceerde ik Boomtijd onder een van mijn lievelingsbomen in het park. Ik nam de toehoorders mee in een inter-actieve boekpresentatie door hen uit te nodigen de bomen in het park echt waar te nemen, of zoals ik in Boomtijd schrijf:

‘ …zien en waarnemen verschillen als dag en nacht. Ik zie zoveel de hele dag, vanaf het moment dat ik mijn ogen opendoe, zie ik. Echt waarnemen, heb ik ontdekt, vraagt iets anders. Vraagt een mogelijkheid om open te staan voor hetgeen ik zie, voor hetgeen zich aan mij voordoet. En als ik dan werkelijk echt kijk, dan gebeurt er iets met mij. Dan word ik door hetgeen ik zie, ook aangeraakt. Ergens vanbinnen. Wat op zich vreemd is omdat het mij niet daadwerkelijk aanraakt.’

Durven we ons nog echt aan te laten raken door de natuur? En als we dat doen wat gebeurt er dan?

De toehoorders zittend onder de bomen waren geraakt evenals de eerste lezers van wie ik de eerste reacties binnenkrijg:
– ik kijk nu echt anders naar bomen, naar de natuur
– het is alsof je een sluier hebt weggetrokken en ik nu werkelijk ervaar wat tussenruimte is
– ik voelde ineens zoveel verdriet over de hazelaar die ooit in mijn tuin stond maar werd omgehakt
– ik blijf het herlezen, keer op keer
– het is hoopvol, het geeft richting

O wat ben ik dankbaar als mijn woorden er voor zorgen dat we de bomen, de natuur gaan ervaren. Ontdekken hoe we in de wereld leven en we onderdeel zijn van alles wat leeft. Ik wens Boomtijd een prachtige reis toe en hoop dat het bij velen resoneert. Niet voor mezelf, maar voor de bomen, voor de natuur. Ik heb het voor hen en met hen geschreven.

Nieuwsgierig? Bestel Boomtijd bij Uitgeverij Noordboek: https://noordboek.nl/boek/boomtijd/

Conferentie Wageningen Universiteit, links Paul Roncken (directeur NatuurCollege, midden Beitske Bouwman, rechts schrijver en ontdekkingsreiziger Arita Baaijens)

14 april verschijnt mijn nieuwe novelle: ‘Boomtijd, een zoektocht naar woorden voor de natuur’

Op 8 april presenteer ik deze op de conferentie ‘It takes a whole school’ aan de Universiteit van Wageningen. Kijk voor meer info op www.natuurcollege.nl

Tijdens de conferentie geef ik ook een workshop ‘Writing with Nature’, je bent van harte welkom!

Over Boomtijd:

Je hebt een taal van liefde waarbij iedereen meteen weet wat ermee bedoeld wordt. Zoals romantische liefde, vaderlandsliefde of kalverliefde. De woorden hebben zich geworteld in onze taal. Maar hoe praten we over de liefde voor de natuur? En wat als deze liefde je zomaar overkomt?

Boomtijd vertelt op nuchtere en speelse wijze het verhaal van een mens en een boom. Hoe zij elkaar ontmoeten en hoe zij een rol gaan spelen in elkaars leven. Op zo’n manier dat een leven zonder elkaar eigenlijk niet meer voor te stellen is. En passant wordt uiteengezet hoe bomen een wezenlijk onderdeel vormen van het menselijk bestaan.

Het is een verhaal dat beklijft en dat iedereen die van de natuur houdt of graag in het bos wandelt, gelezen zou moeten hebben.

Het is altijd bijzonder als je werk gewaardeerd wordt. Ik voelde me vereerd dat ik prof  Shan Simmonds uit Zuid-Afrika heb mogen inspireren op een onderwijsmiddag aan de Vrije Universiteit. Meer dan honderd studenten gingen met mij in het Amsterdamse Bos op onderzoek uit. Om zo het perspectief op wetenschappelijke kennis te verbreden: hoe nemen we de wereld waar en waarmee? En als we onze grenzen verbreden, onze paradigma’s bevragen ontdekken we dan een ander perspectief op onszelf?Wat vertellen onze zintuigen over de wereld? Hoe resoneert de wereld in ons lichaam?

Prof Shan Simmonds was er bij, evenals Prof Harry Wels, Prof Ida Sabelis en Frans Kamsteeg van de Vrije Universiteit Amsterdam.

Hier vind je haar artikel over het belang van natuurverbinding in het onderwijs, juist ook als het gaat om academische scholing.

 

In het programma van ‘Bunker tot Buitenhuis’ mocht ik Patrick Nederkoorn meenemen in de bossen rondom Buitenplaats Koningsweg.

Daar waar hij normaal gesproken door het bos hardloopt, mocht ik hem met het bos samen laten zijn.

Klik hier voor de uitzending. Het fragment begint na ongeveer 10 minuten.

Veel kijkplezier.